تور باکو

تور باکو

نشریه گردشگری

27 آبان 1396
18 نوامبر 2017
29 ﺻﻔﺮ 1439

ازبکی، قدیمی‌ترین بنای خشت‌ساز بشر

ازبکی، قدیمی‌ترین بنای خشت‌ساز بشر

محوطه باستانی ازبکی که بخشی از شهرستان نظرآباد استان البرز را تشکیل می‌دهد، در روستایی به همین نام قرار دارد که نخستین خشت دست‌ساز بشر را به جهان معرفی کرده است.

بخش‌هایی از این محوطه باستانی را کارشناسان مرکز باستان‌شناسی ایران در سال ۱۳۴۸ مورد شناسایی قرار داده و در سال ۱۳۵۲ به شماره ۹۵۵ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسانده‌اند و چندین فصل کاوش در تپه ازبکی به سرپرستی دکتریوسف مجیدزاده انجام شده است.

مسافرنامه

پس از انقلاب سرنوشت این تپه تاریخی به دست معارضی افتاد که نه تنها کاوش‌های باستان‌شناسی در این محوطه تاریخی را متوقف کرد بلکه با کشت و زرع و کاشت درختان باعث آسیب به بخش‌هایی از این یادگار ایران کهن شد.

در طول سال‌های سال مدیران میراث فرهنگی البرز با گلایه از وجود این معارض، خواستار آزادسازی این تپه تاریخی بودند که تلاش‌های آنها کمتر نتیجه‌بخش بود، تا این که تابستان سال ۱۳۹۵ اعتراض مسئولان میراث فرهنگی، پیگیری اصحاب رسانه و تلاش‌های حامیان میراث فرهنگی کشور نتیجه داد و بخشی از این تپه تاریخی آزاد شد و به مالک اصلی خود برگشت.

علی‌رغم این که بیش از پنج سال از استانی شدن البرز می‌گذرد ولی هنوز یک نماد مشخص و مطرحی که بتواند این استان را به خوبی معرفی کند انتخاب نشده است. تپه ازبکی به‌عنوان یکی از کهن‌ترین آثار تاریخی البرز که قدیمی‌ترین خشت دست‌ساز بشر را در خود جا داده است می‌تواند به عنوان نماد البرز معرفی شود.

مسافرنامه

شایان ذکر است که در سراسر ایران مکان‌های تاریخی با ویژگی‌های تپه ازبکی بسیار کم هستند. تپه ازبکی در دوران پیش از انقلاب ثبت ملی شده است. به نظر می‌رسد با توجه به اهمیت، وسعت و نقش این تپه در انعکاس تاریخ، فرهنگ و هنر این سرزمین باید اقدامات لازم جهت ثبت جهانی این اثر نیز انجام شود.

این محوطه تاریخی هم بخشی از میراث‌فرهنگی ملموس و هم گوشه‌ای میراث‌فرهنگی ناملموس این مرز و بوم را در خود جای داده است بنابراین ثبت جهانی آن خواسته‌ای به حق به نظر می‌رسد. هم‌اکنون پرونده مستقلی برای ثبت جهانی تپه ازبکی در سازمان میراث فرهنگی تشکیل شده است و خوشبختانه این اثر تاریخی بسیاری از ویژگی‌های لازم برای این که به ثبت جهانی برسد را دارد.پیش فاکتورهایی مثل پیشینه تاریخی، دست نخورده بودن، داشتن لایه‌های مختلف تاریخی و... تنها بخشی از پیش فاکتورهای لازم برای ثبت جهانی یک اثر تاریخی است.

تپه ازبکی محوطه‌ای است که دارای یک تاریخ 7000 ساله است و نخستین خشت دست‌ساز بشر در این محوطه ایجاد شده است که این خشت آغاز معماری در جهان است. در زمانی که بحث گفت‌وگوی تمدن‌ها مطرح شد یک خشت از این محوطه تاریخی به‌عنوان نماد به رئیس سازمان ملل اهدا شد که هم‌اکنون در سازمان ملل نگهداری می‌شود.

محوطه بسیار گسترده ازبکی در بر دارنده ۱۰ تپه باستانی با ارزش می‌باشد که کاوش‌گران و باستان‌شناسان در سالیان اخیر ۶ تپه آن را بررسی کرده‌اند. به علاوه آثار باستانی دیگری نیز در سایر نقاط استان به دست آمده، که نشان‌دهنده آن است که این منطقه از زمان قدیم مسکونی بوده است.

مسافرنامه

همچنین تپه ازبکی با پیشینه چند هزار ساله خود می‌تواند به یکی از قطب‌های مهم گردشگری کشور تبدیل شود.

باستان‌شناسان مطرح جهان از تپه ازبکی به عنوان یکی از بزرگ‌ترین مراکز بشرشناسی دنیا یاد می‌کنند. قدمت تپه ازبکی حتی از تپه‌های 7500 ساله سیلک هم بیشتر است و به 9000 سال پیش بازمی‌گردد. تپه ازبکی یکی از معدود تپه‌های تاریخی جهان است‌که آثار و بقایای 9000 سال زندگی مستمر را در خود جا داده است.

طبق شواهد و مدارک به دست آمده به دلیل موقعیت مناسب جغرافیایی و آب وهوایی منطقه، تا 1500 سال پیش افرادی در این تپه سکونت داشتند.به نظر می‌رسد از زمان یکجانشین شدن بشر تپه ازبکی پذیرای گروه‌های انسانی بوده، چراکه در فضای این تپه تاریخی آثاری از اولین ابراز ساخته دست بشر تا ابرازی‌که در 1500 سال پیش مورد استفاده مردم قرار می‌گرفت، یافت شده است.

بدون شک با کاوش همه محوطه تپه ازبکی‌ گره‌های بزرگی از زندگی بشر باز می‌شود و به ابهامات باستان‌شناسان درباره تاریخ رفع می‌شود.

مسافرنامه

به دلیل این‌که امکان بازدید عمومی از این تپه وجود نداشته و میراث فرهنگی هم اطلاع‌رسانی مناسبی در خصوص این اثر تاریخی نداشته است، بسیاری از مردم از وجود تپه ازبکی در البرز با خبر نیستند.به تازگی‌کتابی با عنوان «تپه ازبکی» منتشر شده که مطالعه آن تا حدودی می‌تواند به افزایش آگاهی مردم درباره این اثر تاریخی کمک کند.

سال گذشته 12 هکتار از این مجموعه توسط مالک به میراث فرهنگی هبه شد ولی وسعت این تپه تاریخی بسیار بیشتر از این بوده و تملک آن ‌کار ساده‌ای نیست.12هکتاری‌که هبه شده سال 52 به عنوان هسته مرکزی این تپه تاریخی به ثبت رسیده ولی به نظر می‌رسد وسعت کلی این مجموعه تاریخی بیش از 100 هکتار باشد.

مسافرنامه

این تپه از شش بخش یان تپه،گوموش تپه، دوشان تپه، جیران تپه، مارال تپه و دژ مادی تشکیل شده ‌که بخش‌گوموش تپه آن زیر ویلای مالک و یان تپه نیز خارج از ملک وی قرار گرفته است. مالک طی چند سال‌گذشته در بخشی از عرصه تپه ازبکی درخت‌کاری ‌بود که پس آزادسازی بخشی از این تپه تاریخی آنها را جابه‌جا کرد.

 هم‌اکنون همزمان با ایام نوروز این محوطه باستانی همه روزه از ساعت 9 الی 17 بر روی گردشگران باز است. 

کپی و نشر آثار نشریه گردشگری مسافرنامه با ذکر منبع بلامانع است.





جدیدترین پست ها در این دسته بندی

0 کامنت

دیدگاه خود را برای ما ارسال کنید

free html hit counter